Ustonogie skorupiaki

Ustonogi (rawki) to rząd zwierząt obejmujący sporą ilość stworzeń wyglądających jak krewetki skrzyżowane z modliszkami i odwłokiem raka. Kiedy przejrzymy informacje na temat ich budowy, to aż dziw bierze, że są skorupiakami podobnie jak kryl, ośliczka, czy rak błotny. To stworzenia wyjątkowe pod każdym względem. Nawet ich pancerz różni się od tego, który mają raki, czy krewetki.

Najbardziej popularna jest rawka błazen ze względu na ciekawy tryb życia i przepiękny wygląd… przynajmniej dla niektórych entuzjastów. Mają opalizujące oczy i bajecznie kolorowy pancerz. Generalnie ustonogi (Stomatopoda) są drapieżnikami, a do tego wyjątkowo sprytnymi i wyspecjalizowanymi w zdobywaniu pokarmu, na który rzadko kto się pokusi.

Ustonóg  rawka błazen żyje w ciepłych wodach Oceanu Spokojnego. Występowanie wszystkich rawek nie ogranicza się jednak tylko do tego zbiornika. Ich tryb życia jest dość skryty, bo chowają się przy podłożu, eksponując się tylko z okazji godów lub wyjątkowo ciekawego obiektu do upolowania. Przeważnie wystawiają tylko przednią część ciała i gigantyczne ruchome oczy.

Wielkość skorupiaka

Harpuny rawki i parzydełkowce

Rawka wygląda ciekawie, ale jest też dość niebezpieczna. Ustonóg osiąga wielkość 30 cm! Z przodu ma dość spore dwa odnóża, które nie mają kleszczy (jak rak błotny), ale maczugi, które złożone są w taki sposób, jak u modliszki.

Zastosowanie jest jednak zupełnie inne. Modliszki łapią ofiary, zaciskając je między „ramię” i „przedramię”. Po „wewnętrznej stronie „łapek” mają wydłużone wyrostki, które pomagają im w zatrzymaniu ofiary po zgięciu łapki „w łokciu”. Rawki (Stomatopoda) natomiast wykorzystują swoje „maczugowate” odnóża do uderzania w ofiarę, trochę jak kula do wyburzania budynku.

Ich ofiary są bowiem „opancerzone”. To najczęściej kraby, ślimaki czy ostrygi. Jest też grupa ustonogów, która poluje bardziej w ruchu na ryby, czy krewetki. Jednak te stworzenia dysponują odnóżami, którymi bardzo szybko „nadziewają” ofiarę (jak harpuny, którymi dysponują parzydełkowce). Rawka błazen woli rozłupywać skorupki, niż gonić ryby.

Występowanie rawek

Każda rawka ma swoją norkę i jest do niej bardzo przywiązana. Broni ją przed konkurentami własnego i innych gatunków. Co ciekawe, niektóre ustonogi (Stomatopoda) potrafią rozpoznawać inne osobniki. Mogą stwierdzić, czy to wróg, czy przyjaciel. Umożliwia im to życie monogamiczne i bezproblemowy dostęp do nory tylko tym, którzy mają prawo się tam znaleźć (1).

Występowanie rawek nie ogranicza się do raf. Żyją też na dnie piaszczystym i skalnym, wystarczy, żeby było pod dostatkiem pokarmu i odpowiedniego miejsca na norkę. Stąd też dobrze sobie radzą nawet na większych głębokościach dochodzących do 36 m pod poziomem morza (2). Opis takiego środowiska znacznie różni się od dobrze naświetlonych, kolorowych wybrzeży.

Ustonogi w akwarium, a także występowanie, zdjęcia, ciekawostki oraz opis stworzenia
Ustonogi, czyli nietypowe, niezwykłe krewetki oraz opis gatunku, wystepowanie i ciekawostki

Fenomenalne umiejętności rawek w adaptacji do różnych środowisk przez bardzo wyostrzone zmysły, umożliwiły im zasiedlenie dość sporej części wód. Dlatego też między gatunkami tych stworzeń są niekiedy ogromne różnice w budowie, a jedyne co je łączy, to ogólny podział ciała i budowa oka.

Polecane akcesoria do akwarium - ceny internetowe!

Opis drapieżnika

Skoro o zmysłach mowa, to nie sposób pominąć oczu rawek. Składają się z trzech części i są najbardziej skomplikowanym narządem wzroku u zwierząt! Rawki mają w oczach receptory odpowiedzialne za widzenie w ultrafiolecie, przestrzenne, widzenie kolorów i polaryzacyjne.

Rozpiętość skali, w jakiej widzą te stworzenia, jest ogromna i nie tylko daje im możliwość adaptacji do różnych warunków, ale też precyzję „sterowania wzrokiem” przez zastosowanie filtrów wybranych kolorów, czy „zaciemnienie” oka podczas rozbłysku przez zastosowanie filtrów polaryzacyjnych w całym polu widzenia(3).

Dodając do tego fakt, że oczy rawki są umieszczone na słupkach, które mogą poruszać się niezależnie, dając praktycznie pole widzenia bez „martwej strefy”, mamy zmysł doskonały, którym może się poszczycić prawdziwy drapieżnik. Wydaje się, jakby był przygotowany bardziej na konfrontację z inną rawką, a mniej ze ślimakiem czy małżem. A może zainteresuje cię także ten artykuł na temat kryla antarktycznego?

Znaczenie rawki

Nie dość, że ustonóg jest nieziemsko szybki, to jeszcze bardzo inteligentny. Rawki wykształcają skomplikowane relacje socjalne i rytualne. Zamiast bić się naprawdę, testują, który rywal jest silniejszy. Odwiedzają sąsiadów i natychmiast identyfikują intruzów. Inną sprawą jest umiejętność przetworzenia informacji przesyłanych przez same oczy!

Nieprawdopodobne, że te ustonogie stworzenia to skorupiaki – podobnie jak oczlik! Kiedy zestawimy te zwierzęta, różnica będzie miażdżąca. Nawet ruch rawki jest niezwykle sprawny i precyzyjny. Pływa bardzo szybko, ale gdy zachodzi taka potrzeba, równie zgrabnie chodzi po dnie. Nasz rak błotny to przy niej zacofany daleki kuzyn.

Wszystko u tych stworzeń jest niewiarygodne- od oczu po sam pancerz. Aż szkoda, że rawki są poławiane w celach konsumpcyjnych – podobnie jak homary, czy kraby.  Całe szczęście znaczenie tej gałęzi gospodarki jest dość skromne, bo wyciąganie rawek z głębokich i skomplikowanych nor nie należy do najłatwiejszych zadań(4).

W celach ozdobnych możemy utrzymywać rawkę w akwarium, ale przydadzą nam się bardzo grube szyby. Trzeba też wykluczyć jakichkolwiek sąsiadów i wkładanie palców do zbiornika. Pozostanie nam tylko para tęczowych oczu wystających spod skały w rogu zbiornika, którego wielkość musi pomieścić tego 17 – centymetrowego skorupiaka.

(1) Mead, Kristina, and Roy Caldwell. "Mantis shrimp: olfactory apparatus and chemosensory behavior." Chemical communication in crustaceans. Springer, New York, NY, 2010. 219-238.

(2) Odontodactylus scyllarus, Sea Life Base, https://www.sealifebase.ca/summary/Odontodactylus-scyllarus.html

(3) Cronin, Thomas W., et al. "Filtering and polychromatic vision in mantis shrimps: themes in visible and ultraviolet vision." Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences 369.1636 (2014): 20130032.

(4) Ahyong, Shane T., Roy L. Caldwell, and Mark V. Erdmann. "Collecting and processing stomatopods." The Journal of Crustacean Biology 37.1 (2017): 109-114.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 92,7% czytelników artykuł okazał się być pomocny