Tornjak (owczarek bośniacki) – pochodzenie i opis

Rys historyczny rasy

Tornjak, inaczej owczarek bośniacki lub bośniacko-chorwacki, to najstarsza rasa psów z regionu bałkańskiego. Przez kilkadziesiąt wieków pies ten towarzyszył ludności, koczującej na terenach dzisiejszej Chorwacji i Bośni, jako pasterz bydła i owiec na otwartych przestrzeniach, chroniący stada przed niedźwiedziami i wilkami. Był też nieocenionym stróżem. Z czasem tryb życia ludzi zmienił się z koczowniczego na osiadły, bydło i owce zaczęto hodować w gospodarstwach, a tornjak niemal całkowicie wymarł.

W XX wieku rozpoczęto poszukiwania przetrwałych psów w celu odtworzenia populacji rasy. W górskich rejonach Bośni i Hercegowiny odnaleziono nieliczne osobniki, które stały się bazą do podjęcia prac hodowlanych. Były to psy archaiczne w typie, ale jednolite pod względem genetycznym, co dawało ogromne szanse na zrekonstruowanie tornjaka. Pierwsze próby odtworzenia podjęto w 1972 roku. Zostały one uwieńczone sukcesem i w 1978 roku rozpoczęła się planowa hodowla owczarka bośniackiego.

W 1982 roku Chorwacki Związek Kynologiczny powołał w swoich strukturach Klub Tornjaka, który rozpoczął w FCI starania o uznanie rasy. Nastąpiło to już w XXI wieku. Zaistniały spory odnośnie nazwy rasy – jej miłośnicy podzielili się na zwolenników nazw: tornjak, owczarek bośniacki, owczarek bośniacko-chorwacki oraz chorwacki górski pies tornjak. Ostatecznie rasa pod nazwą tornjak została zarejestrowana w FCI pod numerem wzorca 355, a wzorzec w obecnym kształcie pochodzi z roku 2007. W roku 2013 nastąpiło oficjalne uznanie tornjaka przez brytyjski Kennel Club.

Tornjak – opis eksterieru, usposobienie, charakter

Tornjak to duży pies, masywny, ale o proporcjonalnej sylwetce, niemal kwadratowego kształtu. Zarówno w postawie, jak i w ruchu sprawia wrażenie harmonii i siły. Długowłosy, łaciaty, o gęstej, obfitej szacie. Odważny i wytrzymały, doskonały pies rodzinny.

Tornjak ma głowę o lekko zaznaczonych łukach brwiowych i stopie, płaskiej czaszce z niewielkim guzem potylicznym. Nos duży, o szerokich nozdrzach, pigmentacją odpowiadający umaszczeniu. Prosty grzbiet nosa, kufa prostokątna. Mocne, długie szczęki, uzębienie pełne, zgryz nożycowy. Oczy o migdałowym kształcie, ciemne. Różnobarwne tęczówki (jedna ciemna, druga niebieska lub porcelanowa) dyskwalifikują, choć w innych rasach (np. łajka jakucka) są całkowicie zgodne z wzorcem. Uszy trójkątne, średniej wielkości, załamane, zwisające blisko policzków, dość wysoko osadzone, dobrze porośnięte krótszym włosem. Ogon długi, ruchliwy, w spoczynku zwisający, natomiast w akcji zawsze uniesiony ponad grzbietem – jest to cecha charakterystyczna rasy. Obficie owłosiony, z pióropuszem.

Szata tornjaka jest dwuwarstwowa. Włos okrywowy długi, prosty i gęsty, jedynie na kufie do wysokości uszu, nad uszami i na przednich stronach kończyn krótki. Na szyi obfita kryza, na udach długie portki, najdłuższy włos na zadzie. Na grzbiecie i łopatkach może nieznacznie falować. Na ogonie sierść bardzo długa. Podszerstek wełnisty, gęsty, zimą bardzo długi. Sierść nie może tworzyć przedziałka na grzbiecie.

Umaszczenie: tornjak to pies łaciaty. Zazwyczaj dominującym kolorem jest biały, na którym rozrzucone są łaty w kolorze czarnym, w odcieniach brązowego lub czerwonego. Może zdarzyć się umaszczenie tzw. płaszczowe, kiedy kolor biały występuje jedynie na głowie, szyi i kończynach, ale są także psy prawie białe, z niedużymi łatami (podobnie jak łajka jakucka). W każdym wypadku łaty muszą być w jednolitym kolorze, wyraźnie odgraniczone od bieli, nie rozmyte.

Wzrost w kłębie: pies 65 – 70 cm, suka 60 – 65 cm, z tolerancją +/- 2 cm. Waga: pies 35 – 50 kg, suka 28 – 40 kg.

Wady dyskwalifikujące:

  • Agresja, lękliwość
  • Brak typu rasy i piętna płci
  • Wadliwe oczy: porcelanowe lub różnobarwne tęczówki, entropium, ektropium
  • Przodozgryz, tyłozgryz
  • Zbyt krótka sierść i/lub brak podszerstka
  • Ogon zniekształcony, szczątkowy, brak ogona
  • Albinizm, jednomaścistość (brak łat)
  • Nietypowe rozmieszczenie kolorów – inne niż podane we wzorcu
  • Braki w uzębieniu: 2 przedtrzonowców drugich (P2), 2 przedtrzonowców trzecich (P3), więcej niż 2 przedtrzonowców pierwszych (P1)
  • Ślady po jakichkolwiek zabiegach korekcyjnych, stosowanie kosmetyków.

Polecane karmy i akcesoria dla psów - sprawdź ceny!

Owczarek bośniacki ma usposobienie przyjacielskie, jest niezwykle oddany i lojalny wobec swojej rodziny. To odważny stróż, dzielnie pilnujący posesji, nie pozwoli wejść na jej teren nikomu obcemu. Jest to pies długowłosy, a dzięki grubej, obfitej szacie może mieszkać w kojcu przez cały rok. Oczywiście spacery są absolutnie konieczne – tornjak potrzebuje ruchu i kontaktu z człowiekiem.

Tornjak, pies rasy owczarek bośniacki i jego charakterystyka krok po kroku
Pies rasy owczarek bośniacki, tak zwany tornjak i jego hodowla oraz wymagania i charakterystyka

Tornjak ma zrównoważony i opanowany charakter. Trzeba jednak pamiętać, że ma świadomość swojej siły, dlatego potrzebuje stanowczego, choć łagodnego przewodnika. Jest bardzo inteligentny, pojętny i szybko się uczy, ma też doskonałą pamięć, co ma znaczenie podczas szkolenia. Poza domownikami bez problemu akceptuje znane sobie osoby, w stosunku do obcych jest nieufny, co jest immanentną cechą idealnego psa stróżującego. Jest też życzliwy w stosunku do innych zwierząt, jeżeli od małego mieszka z nimi pod jednym dachem. Jest jednak ważne, aby szczeniaki jeszcze w hodowli przechodziły dobrą socjalizację. A może zainteresuje cię także ten artykuł na temat owczarka belgijskiego?

Tornjak – pielęgnacja, zdrowie, żywienie, układanie

Pielęgnacja i zdrowie owczarka bośniackiego

Pielęgnacja tornjaka to przede wszystkim troska o jego bujną szatę. Długi, dość miękki włos okrywowy i gęsty, długi podszerstek wymagają systematycznego czesania co kilka dni. Czesać i szczotkować należy umiejętnie, aby nie pozbawić psa podszerstka. Pociesza fakt, że rasa ta nie wymaga strzyżenia, a kąpiel konieczna jest jedynie w przypadku, kiedy pies jest silnie ubłocony albo wytarza się w nieczystościach. Wówczas po kąpieli trzeba go dokładnie wysuszyć, nie wolno mokrego pozostawiać na zewnątrz, zwłaszcza przy niskich temperaturach, nawet kiedy na stałe mieszka w kojcu.

Ważne jest też okresowe sprawdzanie stanu uszu. W obwisłych uszach panują warunki dogodne dla rozwoju drobnoustrojów (wilgoć i ciepło), dlatego może występować stan zapalny lub pojawić się nietypowa wydzielina. Oprócz tego trzeba systematycznie przeglądać zęby pod kątem kamienia, a ewentualny nalot niezwłocznie usuwać. Jeżeli pies nie ściera sam pazurów, trzeba je skracać za pomocą gilotynki.

Tornjak to rasa zdrowa, choć ma skłonność do dysplazji stawów biodrowych, które u każdej dużej i olbrzymiej rasy są szczególnie obciążone. Mimo że Regulamin Hodowli Psów Rasowych ZKwP nie przewiduje obowiązku prześwietlenia w kierunku dysplazji psów i suk przed dopuszczeniem do rozrodu, to szanujący się hodowca zawsze to zrobi, tym bardziej, że jest to wada silnie odziedziczalna. U niektórych psów zdarza się też wywinięcie powieki na zewnątrz (ektropium) lub do wewnątrz (entropium). Można ten mankament usunąć operacyjnie, aby zapewnić zwierzęciu komfort życia, jednak jest on dziedziczny i psów ani suk z tą wadą nie wolno używać do hodowli.

Żywienie, szkolenie, zagadnienia hodowlane

Tornjak nie jest psem specjalnie wymagającym pod względem żywienia. Może otrzymywać karmę gotową (suchą lub mokrą) od renomowanego producenta, może też jeść posiłki domowe (BARF lub gotowane). Najważniejsze, aby posiłki były dobrze zbilansowane pod względem zawartości składników odżywczych, witamin i minerałów. W przypadku dużej rasy niemałą rolę odgrywa również cena. Dlatego przed podjęciem decyzji o sposobie żywienia warto sporządzić kalkulację, czy bardziej opłaci się podawać karmę gotową, czy naturalną. Pamiętajmy, że karma gotowa jest zbilansowana i nie wymaga żadnych uzupełnień, natomiast posiłki naturalne muszą być suplementowane preparatami witaminowo-mineralnymi, które nie są tanie, a ich cena powinna być doliczona.

Owczarek bośniacki uczy się łatwo i jego szkolenie to prawdziwa przyjemność. Pies powinien mieć jednego przewodnika, który w łagodny, ale stanowczy sposób będzie egzekwował wykonywanie poleceń, nagradzając smakołykiem.

Szczeniaki powinny być socjalizowane jeszcze w okresie przebywania z matką, każda dbająca o dobrą opinię hodowla dba, aby nowy właściciel nie miał kłopotu z opanowaniem nauki czystości i wykonywania podstawowych komend. W zależności od indywidualnych predyspozycji psa, można z czasem, po ukończeniu tzw. psiego przedszkola, zgłosić pupila na szkolenie w specjalnościach: pies obronny, tropiący, a nawet pies ratownik. Każda z tych specjalności musi zostać poprzedzona szkoleniem w zakresie PT (pies towarzyszący) minimum I stopnia i zdanym egzaminem. Wprawdzie pies ratownik kojarzy się raczej z innymi rasami, ale łatwość tornjaka w przyswajaniu umiejętności oraz przyjacielski charakter predysponują go do szkolenia w kierunku ratownictwa z ruin (np. po trzęsieniu ziemi) lub lawinowego.

Przed dopuszczeniem do hodowli suka powinna uzyskać, po ukończeniu 15 miesięcy życia, trzy oceny minimum bardzo dobre od co najmniej dwóch różnych sędziów na wystawach, w tym jednej (lub więcej) międzynarodowej, specjalistycznej bądź klubowej. Pierwsze krycie dopuszczalne jest po ukończeniu 18 miesięcy, ale nie należy zapominać, że tornjak, jako rasa duża, dojrzewa dość późno i odpowiednim wiekiem dla pierwszej ciąży u suki będą ukończone dwa lata. Pies reproduktor musi spełnić te same warunki oprócz oceny – w przypadku psa kwalifikują oceny wyłącznie doskonałe, a kryć może on od ukończenia 18 miesięcy. Warto też zadbać o prześwietlenie w kierunku dysplazji stawów biodrowych, o czym już była mowa.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 96,9% czytelników artykuł okazał się być pomocny