Czym wywoływana jest toksoplazmoza?

Czynnikiem chorobotwórczym w przypadku toksoplazmozy jest pierwotniak Toksoplasma gondii, który powszechnie występuje u ptaków i ssaków. Rozmnażanie płciowe T. gondii zachodzi jedynie w przewodzie pokarmowym kotów, a powstałe oocysty wydalane są kałem.

Cykl życiowy T.gondii przedstawia się następująco:

  1. Oocysty wydalane są z odchodami kota. Kot wydala duże ilości, ale zwykle tylko przez 1–2 tygodnie. Oocysty stają się zakaźne po 1–5 dniach.
  2. Gleba, woda lub piasek w kuwecie dla kotów zostają zanieczyszczone oocystami.
  3. Żywiciele pośredni mogą zarazić się po spożyciu materiału zakaźnego. Koty zarażają się po spożyciu żywicieli pośrednich zawierających cysty tkankowe. Ludzie poprzez spożycie niedogotowanego mięsa zawierającego cysty tkankowe, przez spożycie zanieczyszczonego pokarmu lub kontakt z kuwetą kota.
  4. Oocysty rozwijają się w tachyzoity po spożyciu.
  5. Tachyzoity rozprzestrzeniają się po całym organizmie i tworzą cysty w różnych tkankach. U człowieka pasożyty tworzą cysty najczęściej w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym, mózgu i oczach.

Pierwsze skutki zakażenia opisane u np. u kobiet ciężarnych pojawiają się po 5-18 dniach inkubacji.

Toksoplazmoza u kota

Jak rozpoznać objawy?

Większość kotów zakażonych T. gondii nie ma symptomów choroby. Czasami jednak występuje kliniczna postać zakażenia, czyli toksoplazmoza. Najczęściej przyczyny doszukiwać się można w odpowiedzi immunologicznej kota, która nie może zatrzymać rozprzestrzeniania się tachyzoitów. Objawy choroby są najbardziej prawdopodobne u młodych kociąt, kotów z wirusem białaczki (FeLV) lub niedoborem odporności (FIV). Czynnikiem sprzyjającym wystąpieniu zmian jest także cukrzyca u kota. Do możliwych symptomów należą:

  • gorączka,
  • utrata apetytu,
  • osłabienie,
  • żółtaczka,
  • zapalenie błony naczyniowej oka,
  • nieprawidłowy rozmiar źrenicy,
  • nadwrażliwość na światło,
  • ślepota,
  • brak koordynacji,
  • zwiększona wrażliwość na dotyk,
  • zmiany zachowania,
  • drganie uszu,
  • trudności w przeżuwaniu i połykaniu pokarmu,
  • utrata kontroli nad oddawaniem moczu i defekacją.

Polecane preparaty dla Twojego kota

Toxoplazmoza to choroba diagnozowania na podstawie historii kota, objawów i wyników badań laboratoryjnych. Pomiar dwóch rodzajów przeciwciał przeciwko T. gondii (IgG i IgM), może pomóc w rozpoznaniu występowania pierwotniaka u kota. Wysoki poziom IgG u zdrowego kota sugeruje, że był on wcześniej zakażony i najprawdopodobniej jest już odporny i nie wydala oocyst. Takie zwierzęta nie są źródłem infekcji dla innych osobników oraz ludzi. Wysoki poziom IgM sugeruje natomiast aktywną infekcję.

Inna metoda, jaką jest wykrywanie oocyst w kale, nie jest najlepszą formy diagnozy, ponieważ oocysty wyglądają podobnie do innych pasożytów, a dodatkowo koty wydalają je tylko przez krótki czas. Oocysty bywają nieobecne w momencie, w którym u kota występują objawy choroby. Jeśli szukasz więcej porad, sprawdź także ten artykuł na temat toksokarozy.

Czy zakażenie jest niebezpieczne dla kotów i innych zwierząt?

O toksoplazmozie słyszała każda właścicielka kota, która była w ciąży. Jest to choroba, o której często mówi się właśnie w kontekście ciężarnych. Niewiele wiemy zwykle jednak o tym, jak wygląda toxoplazmoza u kota oraz czy może występować u innych gatunków zwierząt domowych.

Podobnie jak panleukopenia powodowana jest przez parwowirus, który może występować zarówno u kotów, jak i psów, także toksoplazmoza może wywoływać chorobę u czworonogów. Powoduje u nich zaburzenia neurologiczne oraz miopatie. Źródłem zakażenia dla czworonogów bywa surowe mięso.

Choroba opisana została u takich żywicieli pośrednich jak:

  • lisy,
  • wilk,
  • ptaki łowne,
  • sarny,
  • zające,
  • owce,
  • kozy.

Toksoplazmoza u człowieka

Jak dochodzi do zakażenia u człowieka?

Najczęstsze drogi zakażenia to:

  • połknięcie oocyst,
  • spożycie cyst tkankowych,
  • transmisja przez łożyskowa,
  • transfuzja krwi,
  • przeszczep narządu.

Najczęstszej zarazić się można przez spożycie oocyst znajdujących się w pokarmie lub wodzie. Drugą popularną opcją zakażenia jest spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa, w którym znajdują się cysty tkankowe. W przypadku ludzi związane jest to z jedzeniem jagnięciny i wieprzowiny, a rzadziej wołowiny.

Po spożyciu takich produktów tachyzoity rozprzestrzeniają się po całym ciele. Następnie rozwija się odpowiedź immunologiczna i tworzenie cyst tkankowych w wielu narządach.

Toksoplazmoza może być przenoszona przez łożysko! W trackie ciąży warto poprosić zatem mężczyzn o sprzątanie kuwety, jeśli posiadacie w domu kota. Transmisja podczas transfuzji krwi pełnej lub białych krwinek oraz przez przeszczepienie narządów od seropozytywnego dawcy jest rzadsza, ale możliwa. Istotne są zatem dokładne badania przed przetaczaniem krwi lub wykonywaniem zabiegów z zakresu transplantologii.

Chcesz zapobiec toksoplazmozie? Choroba odzwierzęca nie grozi Ci, jeśli stosujesz się do poniższych zasad:

  1. Często myj ręce.
  2. Noś rękawiczki podczas prac ogrodowych.
  3. Zadbaj o odpowiednie przygotowanie mięsa.
  4. Dokładnie myj warzywa oraz owoce.
  5. Sprzątaj kuwetę kota w rękawiczkach.

Objawy i leczenie u ludzi

Toksoplazmoza u ludzi jest szczególnie niebezpieczna w przypadku dzieci oraz dorosłych kobiet w ciąży. Zakażenie w tym szczególnym czasie ma różne skutki w zależności od trymestru. Ciąża w pierwszych tygodniach zagrożona jest poronieniem, ale pierwsze badania pod jej kątem zlecane są przez ginekologa przed 10 tygodniem ciąży.

Infekcje może objawiać się jako:

  • ostra toksoplazmoza,
  • toksoplazmoza ośrodkowego układu nerwowego (OUN),
  • wrodzona toksoplazmoza,
  • toksoplazmoza oka,
  • choroba rozsiana u pacjentów z obniżoną odpornością.

Ostra toksoplazmoza przebiega najczęściej bezobjawowo, choć u około 20% pacjentów pojawia się obustronna limfadenopatia szyjna lub pachowa. Część osób ma również objawy grypopodobne jak gorączka, bóle mięśni lub zapalenie gardła. Toksoplazmoza obejmująca ośrodkowy układ nerwowy pojawia się najczęściej u pacjentów z AIDS lub innych ludzi z obniżoną odpornością. U takich osób dochodzi do zapalenia mózgu, bólów głowy, drgawek, śpiączki, a czasami deficytów neurologicznych, jak utrata czucia. Możliwe jest porażenie nerwu czaszkowego oraz zaburzenia widzenia. Kolejna forma, czyli wrodzona toksoplazmoza pojawia się jako wynik zakażenia nabytego przez matkę w czasie ciąży. U kobiety, u której do zakażenia doszło przed poczęciem dziecka, zwykle nie dochodzi do przenoszenia toksoplazmozy na płód. T. gondii może spowodować spontaniczne poronienia lub powikłania w postaci wad wrodzonych. Choroba u małych dzieci może mieć ciężki przebieg, zwłaszcza jeśli została nabyta we wczesnym okresie ciąży. Objawy u noworodków obejmują:

  • żółtaczkę,
  • wysypkę,
  • powiększenie wątroby i śledziony
  • zapalenie siatkówki,
  • zwapnienia w mózgu,
  • wodogłowie,
  • małogłowie,
  • opóźnienie psychomotoryczne.

Rokowanie u takich dzieci jest złe, choć wiele maluchów z mniej nasilonymi zmianami urodzonych przez kobiety zakażone w trzecim trymestrze ciąży wygląda na zdrowe. Niestety pozostają one w grupie wysokiego ryzyka na powikłania w formie napadów padaczkowych, czy niepełnosprawności intelektualnej.

Toksoplazmoza oka wynika zwykle z wrodzonej infekcji, która jest reaktywowana u dzieci w wieku kilkunastu lub nawet 20 lat. W jej przebiegu występuje zapalenie siatkówki, które może powodować ból oka, zaburzenia widzenia, a czasem ślepotę.

Jak leczyć chorobę? Na liście dostępnych leków znajduje się pirymetamina i sulfadiazyna. Leczenie toksoplazmozy nie jest jednak konieczne u dorosłych kobiet i mężczyzn, którzy nie mają objawów lub wykazują tylko łagodne symptomy, a ich układ odpornościowy pracuje prawidłowo. Wprowadzanie leków jest wymagane jedynie, gdy u pacjenta pojawia się choroba trzewna lub ciężkie objawy. Podsumowując, leczenie jest wskazane w przypadku ostrej toksoplazmozy u:

  • noworodków,
  • ciężarnych,
  • chorych na HIV oraz AIDS.

Jeśli nie chcesz, by wystąpiła u Ciebie toxoplazmoza oraz jej powikłania zadbaj o odpowiednią profilaktykę! W myśl, że lepiej zapobiegać niż leczyć, używaj rękawiczek podczas prac ogrodowych oraz czyszczenia kuwety, dokładnie myj ręce oraz dbaj o higienę przygotowywania żywności.

Pamiętaj, by wszystkie choroby swojego zwierzęcia konsultować z lekarzem weterynarii. Dysplazja bioder u psa, cukrzyca u kota, panleukopenia, czy toxoplazmoza to przyczyny dyskomfortu oraz czynniki zagrażające nawet życiu twojego pupila.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 92,0% czytelników artykuł okazał się być pomocny