Owczarek szetlandzki - pochodzenie, wygląd, charakter i przeznaczenie

Opis historyczny rasy

Uważa się, że protoplaści współczesnych sheltie przybyli na Wyspy Szetlandzkie z wikingami, około VII-VIII wieku. Nosiły nazwę yakki. Wyspy położone są około 200 km na północ od Wielkiej Brytanii. Panuje tam chłodny klimat morski, lato jest krótkie i wilgotne, a zima długa. Takie warunki nie sprzyjają bytowaniu drapieżników, natomiast zwierzęta roślinożerne osiągają niewielkie rozmiary (kuce szetlandzkie, owce miniaturowe). Z tego względu osiadłym tam ludziom nie były potrzebne psy do strzeżenia stad przed drapieżnikami, a raczej małe i zwinne, oszczędne w utrzymaniu psy, które mogłyby się bez trudu poruszać po nierównym, pagórkowatym terenie, spełniając funkcje pasterskie.

W XV wieku Szetlandy znalazły się pod panowaniem szkockim. Osiedlający się tam szkoccy pasterze zastali na wyspach niewielkie psy, które – zdając się na ówczesny opis – przypominały wyglądem szpice. Miały stojące uszy, zakręcone ogony i wesołe usposobienie. Znalazły przeznaczenie jako stróże zagród.

Pod koniec XIX wieku w Wielkiej Brytanii nastała moda na miniaturowe konie (pony). Anglicy zaczęli sprowadzać zakupione na Szetlandach kucyki. W 1911 roku angielski polarnik Robert F. Scott tak się nimi zachwycił, że wyposażył w nie swoją wyprawę na Antarktydę sądząc, że urodzone w surowym klimacie, wytrzymają antarktyczne mrozy lepiej niż psy. Niestety, kosztowało go to życie.

Wraz z kucami szetlandzkimi Anglicy zaczęli przywozić z wysp małe, szpicopodobne pieski. Zainteresowali się nimi hodowcy i zaczęło się tworzenie nowej rasy.

Według wszelkiego prawdopodobieństwa, do krzyżowań rasotwórczych użyto king charles spaniela, pomeraniana oraz papillona. O Ostatecznym pokroju zadecydowała dolewka krwi owczarka szkockiego collie, dlatego sheltie wygląda jak jego miniaturka. Nową rasę początkowo nazwano shetland collie, ale nazwa ta wzbudziła sprzeciw hodowców owczarków szkockich collie. Koniec końców, nazwę powstałego w 1908 klubu rasy zmieniono w 1914 roku na English Shetland Sheepdog Club, a nazwa rasy shetland sheepdog obowiązuje do dziś. Opracowano również opis wzorca, według którego owczarek szetlandzki ma wyglądać jak miniatura collie. Najsłynniejszą i najbardziej zasłużoną hodowlą sheltie na Wyspach Brytyjskich była hodowla Riverhill, funkcjonująca 0d 1932 roku do końca lat 70. XX wieku.

Owczarek szetlandzki po raz pierwszy został sprowadzony do Polski w latach 60. XX wieku przez krakowską uczoną – wybitnego kynologa, prof. Jadwigę Dyakowską. Następnie przywieziono kilka osobników z ówczesnych NRD i Czechosłowacji. Jednak ówczesne hodowle miały charakter efemeryczny. Dopiero w latach 90. rasa ta stała się bardziej popularna i sheltie zaczęły częściej pojawiać się na wystawach.

Owczarek szetlandzki - opis wyglądu, charakter rasy, usposobienie

Szetland to mały, długowłosy pies wyjątkowej urody, nie ociężałej i nie krępej budowy, o pełnym gracji, lekkim ruchu. Proporcje ma jak miniatura collie. Ma średniej wielkości oczy w kształcie migdała, ciemnobrązowe, z wyjątkiem osobników o umaszczeniu marmurkowym, u których jedno lub oba oczy mogą być niebieskie lub niebiesko nakrapiane. Nos zawsze czarny. Uzębienie kompletne, zgryz nożycowy. Uszy przy pobudzeniu nastawione z końcami załamanymi ku przodowi, w spoczynku odrzucone do tyłu. Ogon długi, nisko osadzony, sięgający co najmniej do stawu skokowego. Może być uniesiony w ruchu, ale nigdy powyżej linii grzbietu. Nie może być też skręcony.

Opis szaty sheltie: jest dwuwarstwowa. Owczarek szetlandzko ma włos okrywowy długi i prosty, w dotyku szorstki, natomiast podszerstek krótki, miękki i gęsty. Gęsta, obfita kryza, frędzle na przednich kończynach. Na tylnych obfite portki, ale od stawu skokowego w dół włos powinien być krótki i przed wystawą należy go korygować. Ogon obficie owłosiony, na samym końcu lekko uniesiony. Podobną strukturę szaty ma np. pirenejski pies górski. Szetland krótkowłosy (jak np. dalmatyńczyk) jest wadliwy.

Owczarek szetlandzki występuje w kilku umaszczeniach:

  • Śniade – w odcieniach od jasnego złota lub ciemnego mahoniu, nasycone, z czarnym nalotem lub bez. Umaszczenie szare lub wilczaste (jak wspomniany pirenejski pies górski) niepożądane
  • Tricolor – głęboko czarny tułów, intensywne podpalanie, białe znaczenia
  • Marmurkowe (merle) – na srebrzystoniebieskim tle czarne plamki i łatki. Intensywne podpalanie jest pożądane, choć jego brak nie jest wadą. Duże czarne łaty, tło szare lub domieszka rdzawego koloru wysoce niepożądane
  • Czarno-białe i czarne podpalane (nie tricolor).

Białe znaczenia występują w postaci strzałki na głowie, kołnierza, na klatce piersiowej, nogach i na końcu ogona. Na tułowiu białe plamy wysoce niepożądane. Niedopuszczalne umaszczenie nakrapiane (jak ma  dalmatyńczyk). Jeśli szukasz więcej ciekawostek. sprawdź także ten artykuł o usposobieniu owczarka szetlandzkiego.

Idealna wysokość w kłębie: pies – 37 cm, suka – 35,5 cm. Dopuszczalne odchylenia w obie strony najwyżej do 2,5 cm. Waga psa – średnio 8-9,5 kg, waga suki – średnio 7-8,5 kg.

Szetland ma przyjazne usposobienie, jest psem bystrym, żywiołowym, czujnym i inteligentnym. Bardzo łatwo i chętnie się uczy. Bardzo kocha swoją rodzinę i silnie się do niej przywiązuje. Wobec obcych zachowuje się z rezerwą, jest nieufny (ale nie lękliwy). Jest bardzo wrażliwy na hałas i nastroje domowników, dlatego nadaje się dla spokojnej rodziny. Doskonały w kontakcie ze starszymi dziećmi. Nie lubi niedelikatnego traktowania, może się łatwo zrazić. Od początku należy go jednak wychowywać, gdyż szetland bywa szczekliwy i mieszkając w bloku, może „zaleźć za skórę” domownikom i sąsiadom. Akceptuje inne psy, koty i pozostałe zwierzęta domowe.

Owczarek szetlandzki to pies pełen energii, dlatego trzeba mu zapewnić codzienną, sporą porcję ruchu, inaczej może robić „demolkę” w mieszkaniu. Pies tej rasy jest stworzony do mini agility. Ta miniaturka collie na przeszkodach radzi sobie doskonale i pokonuje je „z prędkością światła”. Warto z nim trenować, a potem uczestniczyć w zawodach. Uwaga: najlepszym partnerem do agility będzie nastolatek (nastolatka) i zawsze powinna to być ta sama osoba. Uwaga: szetland zachował charakter psa pasterskiego i ma skłonności do rzucania się w pogoń za szybko poruszającym się obiektem. Dlatego trzeba go bezwzględnie wyprowadzać na smyczy, którą można odpiąć w ustronnym miejscu.

Sheltie może również z powodzeniem brać udział w szkoleniach i zawodach obedience i flyball. Zawody są zawsze z udziałem publiczności i małe, zwinne, a przy tym przepiękne owczarki szetlandzkie zawsze wzbudzają jej aplauz. Na wystawach rzadko kiedy opis nie zawiera słowa „efektowny”.

Owczarek szetlandzki - pielęgnacja, żywienie, zdrowie, hodowla

Jak dbać o sheltie

Owczarek szetlandzki ma obfitą, długą szatę i to ona jest głównym przedmiotem zabiegów pielęgnacyjnych. Pies tej rasy wymaga starannego szczotkowania mniej więcej raz w tygodniu, a w okresie linienia codziennie. Podszerstek szetland gubi wiosną, natomiast jesienią zmienia włos okrywowy. Podszerstek wypada kępkami i można go bez trudu zdejmować nawet palcami, natomiast włos okrywowy, choć nieco bardziej kłopotliwy, jest dość miękki, nie wbija się w tkaniny (dywan, ubranie) i można go sprzątnąć łatwiej, niż gdyby gubił go pies krótkowłosy.

Pies rasy owczarek szetlandzki na siedzący na białym tle, a także jego charakter i cena

Codziennie trzeba szczotkować szczenięta, dopóki nie wymienią włosa na „dorosły”. Zapobiega to kołtunieniu się bardzo miękkiej szczenięcej sierści, a przy okazji oswaja szczeniaka z zabiegami pielęgnacyjnymi. Jeżeli już utworzy się kołtun, nie należy go wycinać, a rozdzielić palcami i wyczesać. Można sobie pomóc preparatami pielęgnacyjnymi, dostępnymi w dobrych sklepach zoologicznych. Szetland osiąga właściwą dla rasy strukturę szaty dość późno, bo w wieku 3-4 lat.

Kąpiel sheltie konieczna jest w zasadzie tylko wówczas, kiedy pies jest silnie ubrudzony. Do kąpieli stosuje się szampony dla psów długowłosych, następnie nakłada się odżywkę i spłukuje ją po kilku minutach. Niektórzy hodowcy twierdzą, że odżywki do spłukiwania, choć mniej wygodne w użyciu, są lepsze od niespłukiwalnych, które mogą zbyt silnie natłuścić sierść. Po kąpieli niezbędne jest wysuszenie psa za pomocą suszarki (zimą) lub wysuszenie w ruchu (latem). Nie pozwalamy psu kłaść się, aby włos się nie pogniótł, bo trudno będzie go „wyprasować”. Bezpośrednio przed wystawą psy nie powinny być kąpane, lepiej zrobić to mniej więcej tydzień przed występem na ringu.

Owczarek szetlandzki – choroby - opis, żywienie

Psy rasy sheltie są na ogół zdrowe, odporne na choroby i długowieczne – ich długość życia dochodzi nawet do 14-15 lat. Pochodzące z surowego klimatu, dobrze się czują zimą i lubią śnieg. Nie przeszkadza im też deszcz, gdyż mają nieprzemakalną szatę. Ale szetland nie nadaje się do mieszkania w kojcu. Jest to pies rodzinny, musi mieć kontakt z człowiekiem.

Ta miniaturka collie ma jednak predyspozycje do schorzeń dziedzicznych, typowe dla swoich większych krewniaków, od których pochodzi. Są to głównie choroby narządu wzroku:

  • Anomalia oczu collie (CEA – collie eye anomaly) – zaburzenie, powodujące wady rozwojowe naczyniówki, znajdującej się pomiędzy siatkówką a twardówką. Niedorozwój naczyniówki w okolicy tarczy nerwu wzrokowego może spowodować jego uszkodzenie, finalnie prowadzące do ślepoty. CEA dziedziczy się w sposób autosomalny recesywny, tzn. gen CEA matki – nosicielki musi się zejść z genem CEA ojca – nosiciela, wówczas szczeniak będzie chory
  • Postępujący zanik siatkówki (PRA - Progressive Retinal Atrophy) – jest to schorzenie dziedziczące się w ten sam sposób co CEA. Etiologia tego schorzenia nie jest do końca poznana. Pierwszym jej objawem u psa jest ślepota zmierzchowa (tzw. kurza ślepota). Psy dotknięte PRA niechętnie chodzą po schodach, boją się chodzić po nieznanym terenie, wreszcie potykają się o meble w mieszkaniu. Wraz z postępem choroby powierzchnia oka staje się szara i mętna
  • Dystrofia rogówki (CD – Corneal dystrophy) – wytwarzanie się osadów wapnia lub tłuszczów pod powierzchnią rogówki oka. Częściej występuje dystrofia lipidowa (tłuszczowa), pojawia się w wieku 2 – 4 lat
  • Zaćma (katarakta) – zmiany w przejrzystości soczewki jednego lub obojga oczu. Powoduje osłabienie widzenia, z czasem postępujące i prowadzące do utraty wzroku.

Do rzadkich schorzeń u tej rasy należy dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, zaburzenia funkcjonowania nerek, tzw. choroba nosa collie (uczulenie na słońce) bądź dermatomiosis – dziedziczna choroba skóry, powodująca miejscowe trwałe przełysienia (szczególnie na głowie) i rozregulowująca pracę narządów wewnętrznych, co ma negatywny wpływ na długość życia psa.

Sheltie może być żywiony gotowymi karmami dobrych producentów. Stosuje się karmy dla małych ras długowłosych. Karma nie może być wysokobiałkowa i wysokotłuszczowa, gdyż owczarek szetlandzki ma skłonność do tycia i szybko przybrałby na wadze. W przypadku tej rasy preferowane są karmy gotowe, które są zbilansowane. Posiłki przygotowywane w domu trzeba uzupełniać suplementami witaminowo-wapniowymi, szczególnie kiedy szczeniak się rozwija. Jednak należy uważać, aby nie przedawkować związków wapnia, które mogą spowodować nadmierne usztywnienie chrząstki usznej i w rezultacie stojące uszy, które u sheltie stanowią wadę.

Cena szczeniaka w Polsce jest nieco niższa niż za granicą. Istnieje u nas kilka niezłych hodowli, cena jest ustalana przez każdego hodowcę indywidualnie.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 0,0% czytelników artykuł okazał się być pomocny