Owczarek niemiecki – od powstania rasy do dziś, opis wyglądu

Rys historyczny na temat rasy owczarek niemiecki

Najdawniejsze ślady przodków owczarka niemieckiego pochodzą z VII wieku naszej ery. Odnaleziono je na terenie dzisiejszych Niemiec. Były to krótkowłose psy gospodarskie, towarzyszące pasterzom owiec i pilnujące zagród chłopskich. Nie były to oczywiście psy rasowe w dzisiejszym pojęciu.

Jednak dopiero pod koniec XIX wieku rozpoczęto udokumentowaną hodowlę owczarka niemieckiego i z tego okresu pochodzą pierwsze informacje. Kapitan armii pruskiej, Max von Stephanitz z Karlsruhe, uznawany jest za prekursora rasy. Jego celem było wyhodowanie wszechstronnego psa użytkowego, który pełniłby służbę w wojsku i policji. Pies ten miał być inteligentny, pojętny, posłuszny i łatwy do szkolenia.

Stephanitz zwiózł z różnych regionów Niemiec różne psy pasterskie i gospodarskie. Najwięcej z nich pochodziło z Bawarii, Turyngii i Wirtembergii. Hodowca kojarzył osobniki zbliżone wielkością, o długiej i krótkiej sierści. W wyniku różnorodnych kojarzeń uzyskał pogłowie psów krótkowłosych i długowłosych. Długowłose psy zostały po raz pierwszy zaprezentowane na wystawie w Hanowerze w 1882 roku, a krótkowłose w Berlinie w 1889 roku. Od tej pory uważane były za psy rasowe. W tym czasie Max von Stephanitz założył istniejący do dziś Klub Owczarka Niemieckiego (Verein für Deutsche Schäferhunde), a pierwszym zarejestrowanym w nim psem był samiec HORAND von Grafrath, uważany za protoplastę celowej hodowli. Drugim samcem – „praojcem” wielu owczarków niemieckich był LUCHS von Sparwasser. Matką potomstwa obu tych samców była MARI von Grafrath. Z tej linii pochodzi większość współczesnych owczarków niemieckich.

Popularność rasy wzrosła, kiedy w 1907 roku pierwsze owczarki niemieckie popłynęły statkiem do Stanów Zjednoczonych. Już w następnym roku AKC (American Kennel Club) uznał rasę. W swojej ojczyźnie owczarek niemiecki zaczął robić oszałamiającą karierę z uwagi na charakter i zachowanie. Max von Stephanitz triumfował – udało mu się wyhodować psa podatnego na układanie, odważnego, wiernego, posłusznego i wytrzymałego. Niebawem psy te zaczęły być szkolone i podejmowały służbę w wojsku i policji, również poza Niemcami.

Z nastaniem rządów nazistowskich w 1933 roku, propaganda lansowała owczarka niemieckiego jako symbol towarzysza nowego, narodowosocjalistycznego Niemca, a zalety razy nazywała „niemieckimi cnotami”. Suka Blondi towarzyszyła Adolfowi Hitlerowi, który w 1945 roku wypróbował na niej działanie przygotowanej dla siebie trucizny. Była skuteczna…

Polecane akcesoria dla psów - sprawdź ceny!

Po kapitulacji III Rzeszy, wobec antyniemieckich resentymentów, zmieniono nazwę rasy. Owczarek niemiecki stał się na ponad 30 lat owczarkiem alzackim. Funkcjonowała też (i funkcjonuje nadal) nazwa „wilczur”. Jest ona zupełnie niepoprawna, bowiem owczarek niemiecki nie pochodzi bezpośrednio od wilka. Być może nazwa „wilczur” ma konotacje z dość często nadawanym psom tej rasy imieniem Wolf (niem. wilk), bądź też „wilczur” dlatego, że wygląda nieco podobnie do dzikiego przodka psów domowych.

Dopiero w 1977 roku przywrócono pierwotną nazwę. Odtworzono też pogłowie rasy, silnie przetrzebione w wyniku działań wojennych. Obecnie owczarek niemiecki jest rasą najbardziej popularną w służbach mundurowych i bardzo lubianą jako pies rodzinny ze względu na wspaniały charakter. Niestety, wśród laików wciąż powszechnie stosowana jest nazwa „wilczur”. Co więcej, zdarza się, że ktoś po usłyszeniu nazwy „owczarek niemiecki” nie kojarzy, jak taki pies wygląda. Dopiero „wilczur” naprowadza go na trop. Sprawdź także ten artykuł o najlepszych hodowlach owczarków niemieckich w Polsce.

Wygląd zewnętrzny owczarka niemieckiego

Owczarek niemiecki jest to rasa dość duża, o wysokości w kłębie od 55 do 65 cm (psy są nieco większe od suk) i ciężarze ciała powyżej 30 kg. Owczarek niemiecki z wyglądu nieco przypomina wilka. Zapewne dlatego przylgnęła do niego błędna nazwa „wilczur”. Maść owczarka, według wzorca FCI jest czarna z podpalaniem w odcieniu czerwonawym, płowym, żółtym lub jasnoszarym. Jednolicie czarna lub szara, śniada, czaprakowa - z maską. Mała, nierzucająca się w oczy, biała plamka na piersi i jaśniejsza maść na wewnętrznej stronie nóg dopuszczalne, ale niepożądane. Nos zawsze czarny, bez względu na umaszczenie. Brak maski, bardzo jasne oczy, jasne lub małe białe znaczenia na piersi i wewnętrznej stronie nóg, jasne pazury lub rudy koniec ogona należy oceniać jako niedostatki pigmentacji. Podszerstek w odcieniu jasnoszarym. Niedopuszczalna maść biała. Najczęściej spotykane owczarki są czarne z rozległym podpalaniem i czaprakowe, rzadko spotykany jest kolor cały czarny.

Wszystkie warianty dopuszczalnego umaszczenia odnoszą się zarówno do krótkie, jak i długiej odmiany włosa. Do niedawna psy długowłose były eliminowane z dalszej hodowli i sprzedawane wyłącznie jako nie wystawowe, a ich cena była ogólnie niższa. W 2008 roku FCI uznała je jako odrębną rasę. Obecnie istnieją dwie pełnoprawne rasy – owczarek niemiecki krótkowłosy i owczarek niemiecki długowłosy. Wciąż jednak ze skojarzeń krótkowłosy – krótkowłosy mogą się rodzić szczeniaki długowłose.

Sylwetka owczarka niemieckiego jest umięśniona i atletyczna, choć nie ociężała. Jest to pies o grubej  kości, głowie w kształcie klina z mocną kufą i mocnym, białym uzębieniem. Uszy zawsze stojące i skierowane ku przodowi, oczy ciemne, nieco skośne. Grzbiet powinien lekko opadać ku tyłowi. Na skutek dość niefortunnej polityki hodowlanej współczesne pogłowie owczarków często ma zbyt silnie opadające grzbiety, co czyni sylwetkę psa nienaturalną, a ruch kłusujący niemal niemożliwy. Tymczasem według wzorca zad ma być długi i lekko opadający, pod kątem około 23 stopni do poziomu, płynnie przechodzi w nasadę ogona. Trzeba o tym pamiętać obserwując psy na wystawach.

W połowie lat 60. XX wieku do Europy sprowadzono białe owczarki niemieckie, uznawane przez organizacje kynologiczne w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Trafiły one do Szwajcarii, gdzie kontynuowano ich hodowlę, a w 1991 roku białe psy zostały zarejestrowane w tym kraju jako nowa rasa – biały owczarek szwajcarski. Została ona uznana przez FCI w 2011 roku. Nie jest to zatem, jak błędnie uważają niektórzy – biały owczarek niemiecki ani tym bardziej biały „wilczur”.

Owczarek niemiecki – charakter, przeznaczenie, szkolenie, zdrowie

Usposobienie, charakter i predyspozycje owczarka niemieckiego

Owczarek niemiecki to – według wszelkich rankingów – najbardziej wszechstronna rasa na świecie. Zawdzięcza to przede wszystkim następującym cechom:

  • Odwaga
  • Wytrwałość
  • Wytrzymałość
  • Posłuszeństwo
  • Inteligencja
  • Pojętność
  • Gotowość do współpracy

Owczarek niemiecki kocha wszystkich członków swojej ludzkiej rodziny, jednak bezgranicznie oddany jest jednej, wybranej osobie – jest to najczęściej jego przewodnik, który chodzi z nim na szkolenie i poświęca mu najwięcej czasu. Bardzo dobrze sprawdza się w roli opiekuna dzieci, aczkolwiek zabawę z mniejszymi dziećmi powinna nadzorować osoba dorosła ze względu na gabaryty i siłę psa.

Rasa ta jest obdarzona dużym temperamentem, choć owczarek powinien mieć charakter łagodny, być zrównoważony i pewny siebie, a nigdy agresywny bądź tchórzliwy. Może zaatakować jedynie w obronie człowieka, gospodarstwa lub powierzonej mu do pilnowania rzeczy. Zarówno owczarek niemiecki długowłosy, jak i krótkowłosy to rasy objęte obowiązkiem pracy. Oznacza to, że do hodowli dopuszczane są osobniki, które uzyskały odpowiednie oceny na wystawach, oraz zaliczyły:

  • Przegląd hodowlany z testami psychicznymi
  • Szkolenie i egzamin: psy – minimum wstępne obronności (IPO-V), suki – minimum BH (Begleithund – pies towarzyszący). Szkolenia te muszą być poprzedzone szkoleniem i egzaminem z zakresu posłuszeństwa.

Pies mający zaliczone IPO-V umie chodzić na smyczy i bez smyczy przy nodze, siadać, warować i zostawać na komendę oraz obezwładnić napastnika nie robiąc mu krzywdy. Wyższe stopnie wyszkolenia wymagane są jedynie w stosunku do psów przeznaczonych do służby w wojsku lub policji, choć oczywiście każdy ma prawo układać własnego psa indywidualnie.

Owczarek niemiecki jest znakomitym stróżem. Podejrzaną sytuację zgłasza donośnym szczekaniem. Pilnuje domowego inwentarza, akceptuje inne zwierzęta w domu, o ile jest do nich przyzwyczajany od szczeniaka. Psy (samce) niekiedy wykazują zachowanie dominujące nad innymi samcami.

Owczarek niemiecki przeskakujący przeszkodę w lesie, a także jego charakter i usposobienie

Jest to również doskonała rasa sportowa. Owczarek niemiecki jest niezrównanym kłusakiem, bardzo lubi aktywność fizyczną, choć do czasu osiągnięcia pełnego wzrostu nie wolno go forsować (np. bieganiem przy rowerze), gdyż może to doprowadzić do deformacji stawów.

Psy tej rasy pracują w różnych obszarach. Wykrywają materiały łatwopalne i wybuchowe, narkotyki, tropią przestępców, poszukują ludzi zasypanych np. po trzęsieniu ziemi. Podczas wojny sprawdziły się m.in. przy przenoszeniu meldunków, lekarstw, itp. Obecnie pracują głównie jako psy służbowe w wojsku i policji, jako przewodnicy niewidomych, a także w ratownictwie wodnym.  Jednak ze względu na usposobienie są to przede wszystkim wspaniałe psy rodzinne.

Owczarek niemiecki a zdrowie, pielęgnacja i żywienie

Szczeniaki owczarka niemieckiego, podobnie jak każdej innej rasy, podlegają szczepieniom ochronnym. Pierwsze szczepienie wykonuje się w wieku 8 tygodni, kolejne – według wskazań lekarza weterynarii, zazwyczaj po trzech i kolejnych trzech tygodniach. Przed każdym szczepieniem małe muszą być odrobaczone. W wieku trzech miesięcy szczeniak kończy cykl szczepień obowiązkowym szczepieniem przeciwko wściekliźnie. Dawkę przypominającą przeciwko wszystkim chorobom zakaźnym podaje się po roku, następnie co dwa lata. Szczepienie przeciwko wściekliźnie wykonuje się obowiązkowo corocznie.

Po ukończeniu przez owczarka 18 miesięcy życia należy wykonać prześwietlenie stawów biodrowych w kierunku dysplazji. Jest to badanie bezwzględnie obowiązkowe i warunkujące dopuszczenie psa/suki do hodowli. Kwalifikację otrzymują osobniki z wynikiem A lub B. Zdjęcia i opis wykonuje uprawniony lekarz weterynarii, a wynik wpisywany jest do rodowodu psa. Niektórzy hodowcy wykonują również zdjęcia stawów łokciowych, choć nie są one obowiązkowe. Jednak nabywcy szczeniąt często stawiają takie wymagania.

Dysplazja stawów biodrowych jest schorzeniem, które najczęściej dotyka owczarki niemieckie. Mimo zakwalifikowania do hodowli jedynie osobników wolnych od dysplazji, potomstwo może ją mieć ze względu na recesywny sposób dziedziczenia – jeżeli oboje rodzice są jej nosicielami i gen nosicielstwa ojca zejdzie się z tym samym genem matki, szczeniak będzie chory.

Owczarki niemieckie obficie linieją dwa razy do roku, niezależnie od rodzaju szaty – tak samo krótkowłosy, jak i długowłosy. Gęsty, szary podszerstek wychodzi kępami, dlatego w tym czasie trzeba psa codziennie szczotkować. Poza okresem linienia wystarczy szczotkowanie co 2-3 dni. Należy dbać o czystość oczu i uszu psa, wycinać sierść pomiędzy poduszkami i przycinać pazury, o ile pies sam ich nie ściera.

Wymagania żywieniowe owczarka zależą od różnych czynników. Żywienie owczarka trzeba dostosować do jego wieku i poziomu aktywności fizycznej. Dorosłe psy sportowe i służbowe powinny otrzymywać posiłki bardziej kaloryczne i bogate w białko, niż psy typowo domowe. Najlepiej stosować gotowe karmy renomowanych producentów, odpowiednie do wieku, rozwoju i trybu życia psa. Karmy te są właściwie zbilansowane i nie wymagają suplementacji. Jeżeli posiłki przygotowywane są w domu, muszą zawierać składniki w odpowiednich proporcjach i być uzupełniane preparatami witaminowo-mineralnymi. Istnieją różne ich rodzaje, właściwy dobierze lekarz weterynarii.

Zanim przywitamy nowego członka rodziny – ważne informacje

Przed przywiezieniem do domu szczeniaka trzeba zaopatrzyć się w odpowiednie psie akcesoria. Podstawowymi są:

  • Legowisko
  • Obroża
  • Dwie miski – na jedzenie i na wodę
  • Smycz
  • Kaganiec

Do szkolenia potrzebny będzie drewniany koziołek (aport). Inne rodzaje rekwizytów należy dostosować do sportu, jaki pies ma uprawiać. Dla psa typowo rodzinnego najlepszą zabawką jest piłka. Natomiast profesjonalnymi akcesoriami, wykorzystywanymi w szkoleniu obronnym (rękawy, kombinezony, namioty), dysponują ośrodki szkolenia psów.

Często zainteresowani pytają, ile żyje owczarek niemiecki. Przeciętnie rasa ta dożywa 12 – 13 lat, choć nierzadko spotyka się osobniki znacznie starsze. Długość życia psa zależy od uwarunkowań genetycznych, trybu życia, żywienia i kondycji.

Przede wszystkim jest to rasa dla osób, które preferują aktywny wypoczynek. Nie można owczarka pozostawić samemu sobie, zamknąć go w kojcu i „niech pilnuje, przecież to wilczur”. Ten bardzo inteligentny pies, nie „wilczur”, a owczarek niemiecki, potrzebuje silnego kontaktu z właścicielem. Kontakt zbudowany w młodym wieku procentuje na całe życie. Opiekun owczarka niemieckiego musi być spokojny, zrównoważony, ale i stanowczy, z zacięciem sportowym, gdyż rasa ta wymaga dużego zaangażowania fizycznego, nawet jeżeli ma to być pies jedynie rodzinny, nie do hodowli ani na wystawy.

Cena szczeniaka zależy od linii hodowlanej, sukcesów rodziców, ich wyszkolenia, renomy hodowli, itp. czynników. Zdarzają się, nawet w dobrych hodowlach, szczeniaki z wadami, które wprawdzie eliminują z dalszej hodowli, ale nie przeszkadzają w życiu. Takie szczenięta, jako w pełni rasowe, mają prawo do metryk, a ich cena może być niższa.

Wystawianie owczarka niemieckiego to już „wyższa szkoła jazdy”. Różni się nieco od wystawiania innych ras, inne są klasy wystawowe, inaczej wygląda ring wystawowy dla owczarków. Wszystkie szczegółowe informacje można znaleźć na stronie Klubu Owczarka Niemieckiego – komisji Związku Kynologicznego w Polsce.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 96,7% czytelników artykuł okazał się być pomocny