Okres neonatalny - pierwsze 14 dni życia szczeniąt

Tuż po narodzinach u psów obserwuje się wachlarz zachowań dopasowany do potrzeb związanych z:

  • pobieraniem pokarmu,
  • utrzymaniem ciepła,
  • otrzymaniem matczynej opieki.

Nowo narodzony maluch potrzebuje dużego wsparcia ze strony suczki.  Psie szczenięta przychodzą na świat praktycznie bezradne. Nie widzą i nie słyszą, a ich zdolność do poruszania ogranicza się do pełzania na zdecydowanie krótkich dystansach. Psie niemowlęta nie potrafią samodzielnie regulować swojej temperatury oraz oddawać moczu i kału bez pobudzenia w postaci masażu lub wylizywania okolicy brzucha przez matkę.

Większość zachowań, które zwierzęta prezentują tuż po urodzeniu, zanika wraz z dojrzewaniem ich układu nerwowego. W pierwszych dniach życia należy jednak traktować maluchy i ich mamy jako wspólną jednostkę funkcjonalną, którą trzeba się opiekować i utrzymywać razem.

Co ciekawe, zwierzęta poddawane w tym wieku niewielkim bodźcom stresowym w późniejszym czasie wydają się odporniejsze na stres. Jest to tzw. wczesna stymulacja neurologiczna, którą trzeba prowadzić w umiejętny sposób.

Okres przejściowy 14-21 dzień życia psa

Po ukończeniu drugiego tygodnia życia u psów zaczynają zachodzić szybkie zmiany fizjologiczne. Maluchy mają coraz większą zdolność odbierania różnych bodźców ze świata zewnętrznego oraz przetwarzania otrzymanych informacji. Między 12 a 14 dniem życia otwierają się ich oczy, a około tygodnia później także kanały słuchowe. Małe pieski zaczynają zatem reagować np. na bodźce dźwiękowe. W okresie przejściowym zaczynają wyrzynać się także zęby mleczne, a szczenięta wykazują zainteresowanie nie tylko mlekiem matki, ale także stałem pokarmem.

Co jeszcze dzieje się w tym okresie? Szczeniaki zaczynają:

  • wstawać,
  • chodzić,
  • merdać ogonem,
  • samodzielnie załatwiać potrzeby fizjologiczne.

Prezentują także zachowania socjalne np. walkę w zabawie z rodzeństwem.

To w tym wieku wskazane jest dostarczenie maluchom pierwszych zabawek oraz wprowadzenie nowych przedmiotów do ich otoczenia. Korzystnie na ich rozwój wpływa również kontakt z różnymi:

  • odgłosami życia domowego,
  • zapachami,
  • widokami.

Można oswajać je z braniem na ręce, dotykaniem i głaskaniem, a nawet delikatnym szczotkowaniem.

Pierwotna socjalizacja psa – 3 a 12 tydzień życia

Okres pierwotnej socjalizacji to chyba najistotniejszy okres w rozwoju socjalnym psa. W tym czasie zachodzą u niego duże zmiany behawioralne. Rozwija on zachowania typowe dla swojego gatunku. Odbiera i reaguje na bodźce w podobny sposób jak dorosły osobnik.

W tym przedziale czasowym w niektórych publikacjach uwzględnia się okres “świadomości i identyfikacji”. Ma on miejsce pomiędzy dwudziestym pierwszym a trzydziestym piątym dniem życia psa i jest związany z obserwacją zachowań matki oraz ludzkiego opiekuna. To wtedy m.in. suki mogą karcić szczenięta za zbyt intensywną zabawę poprzez podgryzanie i wprowadzają do ich życia umiejętność okazywania uległości.

Czas pierwotnej socjalizacji to inaczej także tzw. okres wrażliwości. Dlaczego? Różne wydarzenia z tego okresu mogą bowiem mieć znaczący wpływ na późniejszy rozwój i zachowanie psa. Udowodniono, że po upływie pierwotnej socjalizacji zwierzę coraz słabiej reaguje na niektóre bodźce. Między 3 a 12 tygodniem życia warto zadbać o kształtowanie więzi socjalnych zarówno z ludźmi, jak i z innymi psami lub zwierzętami towarzyszącymi. Odpowiednia socjalizacja zapobiega rozwojowi nieprawidłowych zachowań, które w przyszłości mogłyby utrudniać psu stworzenie więzi z człowiekiem lub innymi zwierzętami.

W okresie pierwotnej socjalizacji początkowo dość gwałtownie wzrasta aktywność młodego psa. Zwierzę interesuje się otoczeniem i prezentuje tzw. zachowania eksploracyjne. Bawi się z innymi szczeniętami oraz z matką, sprawdza nowe bodźce i jest zainteresowany nowymi przedmiotami. Ta nieograniczona ciekawość maleje jednak po około piątym tygodniu. Jej miejsce zaczyna zajmować podejście z większą rezerwą. Jest to uwarunkowane tym, że dzicy przodkowie psa po piątym tygodniu życia opuszczali swoje bezpieczne gniazdo i powoli zaczynali odbywać pierwsze wędrówki. Występująca w tym czasie ksenofobia, czyli strach przed czymś nowym, pomagała przetrwać takim osobnikom.

Dorosły pies, a także dojrzewanie od noworodka, poprzez szczeniaka aż do dorosłego psa
Droga od noworodka i szczeniaczka po dorosłego psa oraz zmiany psa krok po kroku

Polecane karmy dla psów z problemami zdrowotnymi

Okres socjalizacji to także czas, w którym szczenię trafia do nowego domu. Pod opiekę przyszłego opiekuna zwierzęta trafiają zwykle między 7 a 9 tygodniem życia. Psy, które zbyt wcześnie zabierane są od matki, nie potrafią prawidłowo nawiązywać kontaktów i komunikować się z innymi czworonogami. Zbyt wczesne odsadzenie młodego psa może także sprawić, że będzie on mocno nastawiony na człowieka i będzie tworzył nadmiernie emocjonalna przywiązanie. Co ważne młode psy, które pozostają z matką przez 14 tygodni i nie socjalizują się z ludźmi, mogą być ekstremalnie strachliwe i być trudne do ułożenia jako zwierzęta dorosłe. Sprawdź także ten artykuł z poradami, czego nie może jeść pies.

Okres młodzieńczy - wtórna socjalizacja

Okres młodzieńczy zaczyna się około 12 tygodnia życia i trwa aż do osiągnięcia dojrzałości płciowej. Jest to czas, w którym pies dojrzewa fizycznie i doskonali zdolności w tym kierunku np. swoją koordynację ruchową. U psów wzrasta możliwość skupienia uwagi, pojawiają się zęby stałe, szczenięta w tym wieku są zwykle pewne siebie i niezależne. Wraz z okresem nadejścia dojrzewania u psów pojawiają się także zachowania seksualne. Przyjmuje się, że suczki osiągają dojrzałość płciową między 6 a 16 miesiącem życia w zależności od rasy. Samce natomiast dojrzewają między 10 a 12 miesiące. Za dorosłego można uznać jednak dopiero psa, który będzie miał 18 miesięcy lub więcej.

Jakie zachowania są charakterystyczne dla okresu młodzieńczego? W okresie dojrzewania samce prezentują znaczenie terenu, tendencję do włóczęgostwa, a czasami agresję lub wspinanie się czy odskakiwanie ludzi. Wraz z wiekiem rozwija się także terytorializm, odruch obronny czy agresja dominacyjna.

Są to okresy dzielone czasem m.in. na fazy:

  • Ucieczek – inna nazwa tego okresu to czas „wybiórczej głuchoty szczeniaka”.
  • Zapamiętywania bodźców negatywnych – Twój pies między 6, a 14 miesiącem może przeżywać okres burzy hormonalnej. Pojawiają się w niej epizody strachu, czy reakcji na sygnały wcześniej niewywołujące objawów.
  • Osiągania dojrzałości (1−4 lata) – ten okres zdecydowanie uzależniony jest od płci, czy rasy. To czas, kiedy u psa następuje ugruntowanie postaw behawioralnych.

Rozwój behawioralny psa – dlaczego to ważne?

We wszystkich wymienionych okresach na zachowania psów wpływają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Każdy opiekun oraz hodowca musi mieć świadomość, że zachwianie równowagi danych okresów rozwojowych może skutkować zaburzeniami w zachowaniu psa. Jako opiekun postaraj się dostarczyć swojemu pupilowi jak największą ilość różnorodnych impulsów, dzięki znajomości opisanych okresów rozwoju behawioralnego będziesz mógł zastosować odpowiednią stymulację dla młodego psa.

Rozwój psa to nie tylko jego wzrost. Twój szczeniak dojrzewa także emocjonalnie. Na poszczególnych etapach może prezentować odmienne zachowania oraz potrzeby. Wspieraj swojego pupila i zapewnij mu możliwość rozwoju na wszystkich płaszczyznach.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 94,5% czytelników artykuł okazał się być pomocny