Dlaczego ta faza kociej ciąży jest tak niebezpieczna? Tego absolutnie nie wolno robić
Rozrodcze możliwości kotów potrafią naprawdę zaskoczyć. Wyobraź sobie, że niektóre kotki są w stanie wydać na świat nawet cztery mioty w jednym sezonie. Jak to możliwe? Ile dokładnie trwa kocia ciąża i po czym poznać, że poród zbliża się wielkimi krokami? Za chwilę krok po kroku pokażemy, jak przebiega ciąża i poród u kotki oraz na co zwracać uwagę, by niczego nie przeoczyć i pomóc jej bezpiecznie powitać kocięta.
- Pierwsza ruja u kotki: kiedy i dlaczego
- Ciąża u kotki: ile trwa i kiedy do hodowli
- Ciąża kotki tydzień po tygodniu
- Etapy porodu kotki: co się dzieje
- Poród kotki: kiedy potrzebny weterynarz
Pierwsza ruja u kotki: kiedy i dlaczego
To, w jakim wieku kotka dostanie pierwszej rui, zależy przede wszystkim od:
- rasy,
- indywidualnych predyspozycji,
- pory roku, w której kotka osiąga dojrzałość.
Najczęściej przyjmuje się, że pierwsza ruja pojawia się między 5. a 10. miesiącem życia. Koty są zwierzętami sezonowo poliestralnymi — co to znaczy w praktyce? W sezonie rozrodczym ruja nie jest jednorazowym epizodem, tylko powtarza się regularnie, zwykle co 14–21 dni.
W Polsce sezon rozrodczy kotów zbiega się z wydłużaniem dnia, dlatego zazwyczaj startuje w lutym lub marcu i trwa do okolic października. Warto jednak pamiętać o istotnym wyjątku: kotki przeznaczone do rozrodu, przebywające w domu przy stałym, odpowiednio mocnym oświetleniu przez około 14 godzin na dobę, mogą w ogóle nie wchodzić w tzw. fazę bezrujową. W efekcie ruje mogą pojawiać się nie tylko sezonowo, ale nawet przez cały rok.
Jeśli nie planujesz rozmnażania kotki, najlepiej nie zwlekać i rozważyć kastrację, czyli zabieg polegający na usunięciu macicy oraz jajników. Można go wykonać jeszcze przed pierwszą rują — wtedy ryzyko nowotworów gruczołu mlekowego spada praktycznie do zera (blisko 100% ochrony). Zabieg da się przeprowadzić również po pierwszej rui, najczęściej między 6. a 13. miesiącem życia, gdy kotka jest już w pełni dojrzała. Trzeba jednak mieć świadomość, że w porównaniu z kastracją przed pierwszą rują ryzyko nowotworów gruczołu mlekowego rośnie wtedy o około 1–2%.
Ciąża u kotki: ile trwa i kiedy do hodowli
Hodowlę warto planować dopiero między pierwszym a drugim rokiem życia kotki. Powinna być już w pełni dojrzała — nie tylko pod względem płciowym, ale też fizjologicznym. Dlatego najlepszy moment zależy od rasy oraz kilku innych czynników, które warto wziąć pod uwagę.
Ciąża u kotki trwa zwykle około 2 miesięcy, czyli mniej więcej 60–65 dni. Często mówi się też, że to 9–10 tygodni, ale nie jest to zasada bez wyjątków — zdarza się, że poród następuje dopiero około 70. dnia. Przyjmuje się, że im mniej kociąt w miocie, tym ciąża może trwać dłużej. Dłuższy czas trwania częściej obserwuje się również u większych kotek, np. rasy maine coon. Kontroluj terminy i pamiętaj, że prawidłowa ciąża nie powinna przekraczać 72 dni. Jeśli nie pojawia się akcja porodowa, najlepiej jak najszybciej skonsultować się z lekarzem weterynarii.
Ciąża kotki tydzień po tygodniu
- 1 tydzień — po kryciu plemniki kocura mogą pozostawać w drogach rodnych samicy nawet około 7–10 dni i w tym czasie doprowadzić do zapłodnienia komórki jajowej. Po zapłodnieniu zarodki przemieszczają się jajowodami do macicy, co zwykle zajmuje 12–14 dni.
- 2 tydzień — na tym etapie zapłodnione komórki jajowe znajdują się już w macicy, gdzie zaczyna się tworzyć łożysko. To moment startu rozwoju embrionalnego kociąt. Zazwyczaj nie widać jeszcze zmian w zachowaniu przyszłej mamy.
- 3 tydzień – trwa intensywny rozwój zarodków. U kociąt zaczynają kształtować się narządy wewnętrzne, a u kotki często można zauważyć powiększenie i delikatne uwrażliwienie sutków.
- 4 tydzień — waga ciężarnej kotki wyraźnie rośnie, a u części samic mogą pojawić się wymioty. Jeśli są częste lub nasilone, skontaktuj się z lekarzem weterynarii. Od tego momentu lepiej nie podnosić kotki bez potrzeby i obchodzić się z nią bardzo ostrożnie, aby nie doprowadzić do urazów u kociąt — zbyt gwałtowne ruchy mogą nawet skończyć się poronieniem.
- 5 tydzień – rozwój kociąt przyspiesza, a zapotrzebowanie energetyczne kotki zaczyna wyraźnie rosnąć.
- 6 tydzień – kocięta nadal szybko rosną, więc potrzebują coraz więcej składników odżywczych, a apetyt kotki bywa w tym czasie naprawdę duży. Warto już wcześniej wprowadzić karmę dla kotek ciężarnych i kociąt — lepiej pokrywa potrzeby żywieniowe zarówno miotu, jak i matki.
- 7 tydzień – brzuch kotki jest już mocno zaokrąglony, a powiększająca się macica z kociętami uciska inne narządy. Z tego powodu apetyt może stopniowo spadać. Najlepiej podawać wtedy mniejsze porcje, ale częściej w ciągu dnia.
- 8 tydzień — kocięta są już w pełni ukształtowane. Niewykluczone, że zauważysz ich ruchy w brzuszku swojej pupilki, zwłaszcza gdy odpoczywa.
- 9 tydzień – w gruczołach mlekowych może pojawić się pierwsza wydzielina. Kotka bywa gotowa do porodu już w tym czasie, szczególnie jeśli wcześniej zaczęła „budować” gniazdo dla młodych.
- 10 tydzień — większość kotek rodzi do 9 tygodnia ciąży, jednak u niektórych poród zaczyna się dopiero na początku 10 tygodnia. Sprawdź także ten artykuł na temat porodu kota krok po kroku.
Etapy porodu kotki: co się dzieje
W miarę jak poród będzie się zbliżał, kotka może robić się coraz bardziej niespokojna. To tzw. etap rozwierania szyjki macicy. W tym czasie z dróg rodnych bywa widoczna niewielka ilość wydzieliny, często delikatnie podbarwionej krwią.
W drugim etapie porodu skurcze mięśnia macicy stają się wyraźnie silniejsze i pojawiają się częściej. To moment, w którym zobaczysz, jak kotka intensywnie prze – zaczyna wypierać kocięta. Od startu tej fazy do urodzenia jednego kociaka zwykle mija od pięciu do trzydziestu minut. Kiedy główka jest już poza sromem, zazwyczaj wystarczą jeszcze jeden–dwa skurcze, aby reszta ciała wysunęła się całkowicie.
Trzeci etap następuje praktycznie od razu i polega na wydaleniu zielonkawo-czarnej masy, czyli oddzielonego łożyska. Najczęściej łożysko wychodzi tuż po każdym kociaku, choć czasem kolejne młode pojawia się tak szybko, że łożysko po poprzednim może wydalić się z krótkim opóźnieniem.
Po narodzinach każdego malucha kotka zwykle oczyszcza mu pyszczek i nozdrza oraz przegryza pępowinę. Przerwy między kolejnymi kociętami mogą być bardzo różne — przeciętnie wynoszą od dziesięciu minut do godziny.
Poród kotki: kiedy potrzebny weterynarz
W większości sytuacji nie ma potrzeby, abyś aktywnie pomagał kotce w trakcie porodu. Zdrowa kotka w odpowiednim wieku, regularnie kontrolowana przez lekarza weterynarii przez całą ciążę, zazwyczaj bez problemu rodzi kocięta samodzielnie. Twoją rolą jest przede wszystkim zachować czujność i spokojnie, z dystansu obserwować przebieg porodu. Zanim nadejdzie rozwiązanie, przygotuj kotce bezpieczne, ciche miejsce — może to być kartonowe pudełko albo koszyk wyłożony np. tetrowymi pieluszkami.
Na co zwracać uwagę? Sygnałem, że trzeba skontaktować się z lekarzem weterynarii, będzie:
- bardzo obfite krwawienie lub zielona wydzielina z dróg rodnych,
- silne parcie bez pojawienia się kocięcia,
- zbyt długie przerwy między narodzinami kolejnych kociąt,
- ospałość kotki,
- gorączka u samicy.
W takiej sytuacji nie zwlekaj i jak najszybciej szukaj pomocy weterynaryjnej. Może się okazać, że konieczna będzie np. cesarka.
Bywa, że kocięta przychodzą na świat co kilka minut, ale czasem samica robi przerwę i wtedy kolejne maluchy rodzą się co 40–60 minut. Sporadycznie odstęp może wydłużyć się nawet do dwóch lub trzech godzin. Jeśli tak się dzieje, poród powinien odbywać się pod nadzorem lekarza weterynarii.
Po porodzie zarówno kocia mama, jak i kocięta powinny zostać zbadane przez lekarza weterynarii. W kolejnych dniach obserwuj samicę uważnie i reaguj na każdy objaw, który wzbudzi Twój niepokój.
Wiesz już, ile trwa ciąża u kota i jak wygląda poród kotki. Pamiętaj, aby w tym wyjątkowym czasie nie pomijać wizyt kontrolnych u lekarza weterynarii oraz zadbać o właściwe żywienie swojej podopiecznej.